Brunssummer­heide: heide en een rode beek

Routebeschrijving · leestijd 4 min · afstand en markering: Natuurmonumenten

Kopfoto: De Brunssummerheide in augustus, als ze paars staat. Foto: Ladislaus Hoffner, CC BY-SA 4.0, verkleind.

Let op (stand oktober 2026): sinds 24 augustus 2026 legt Defensie drie bluswaterputten aan op de heide, en daarvoor zijn enkele paden tijdelijk afgesloten of omgeleid. Kijk voor je gaat op de routepagina van Natuurmonumenten of een pad dicht is, en volg ter plaatse de omleiding.

Waarom deze route

Tussen Heerlen, Brunssum en Landgraaf ligt de Brunssummerheide, volgens Natuurmonumenten het grootste heidegebied van Limburg: ruim vijfhonderd hectare zand, heide, vennen en hoogveen. Het donkergroene rondje is met 12,9 km de langste van de zes gemarkeerde wandelroutes van de beheerder. Natuurmonumenten beschrijft hem als een tocht over glooiende heidevelden, langs oude zandgroeves, de Heksenberg en oude grafheuvels. In augustus staat de heide paars in bloei.

Wat dit gebied bijzonder maakt, is het water. De Roode Beek is roestkleurig, omdat er veel ijzer in de bodem zit: het water dat vanuit het venige gebied de beek in stroomt, kleurt hem rood. Aan het begin van de beek groeien beenbreek, witte snavelbies en wolfsklauw. Volgens de beschrijving van het Natura 2000-gebied ligt hier actief hoogveen, met doorstroomveentjes en twee hellingveentjes hoog in de helling langs de Feldbissbreuk. Daar leeft de hoogveenglanslibel, in een van de drie kleine populaties die Nederland heeft.

Ook de mens is hier lang bezig geweest. Naast de grafheuvels en de zandgroeves liggen in het gebied zandlagen van de vroegere bruinkoolwinning, en aan het korte Beleefpad bij het restaurant ligt de Landgraaf, een archeologisch monument met een middeleeuwse verdedigingsgreppel. En de heide wordt begraasd door een kudde van zo'n tweehonderd Schoonebeeker schapen en Mergellandschapen. Vanaf half mei is die met herder en hond zeker vijf dagen per week op de heide te vinden.

De kudde die de heide kort houdt. Kom je haar tegen, houd dan afstand en de hond kort. Foto: Ladislaus Hoffner, CC BY-SA 4.0, verkleind.

De route in het kort

1. Start bij Restaurant Schrieversheide: aan de Schaapskooiweg in Heerlen, waar alle wandelroutes van Natuurmonumenten op de heide beginnen. Een bemande balie is er sinds 2019 niet meer; het startpunt is het restaurant, met een toilet dat ook geschikt is voor mindervaliden.
2. De heide op: volg de donkergroene markering. De route loopt over wegen en paden door glooiende heidevelden. Natuurmonumenten waarschuwt dat hij niet helemaal vlak is, en de Schrieversheide geldt als een van de meer heuvelachtige heides van Nederland.
3. Oude zandgroeves: Natuurmonumenten noemt ze, naast de heidevelden zelf, als een van de dingen die deze lus laat zien. Het zijn de sporen van de tijd dat hier zand werd gewonnen.
4. De Heksenberg en de grafheuvels: Natuurmonumenten noemt ze bij deze route. Rond de Heksenberg ligt ook een van de twee zones waar een hond los mag.
5. Terug aan de Schaapskooiweg: na 12,9 km ben je terug bij het restaurant. Vanaf hetzelfde punt beginnen ook het oranje Beleefpad van 1 km, dat langs de Landgraaf komt, en de witte route van 4,7 km, die langs de Schrieversheidevennen en de bruine Koffiepoel komt.

Praktisch

• Markering: donkergroen, van Natuurmonumenten. De beschrijving staat op de routepagina van Natuurmonumenten.
• Water: reken op ruim drie uur lopen en neem zelf genoeg mee. Vul je fles bij het restaurant voor je vertrekt.
• Schoenen: zand en halfverharde paden, glooiend. Dichte wandelschoenen zijn hier de veiligste keuze, ook omdat heide en bos plekken zijn waar teken zitten. Draag een lange broek en controleer jezelf na afloop; de kledinggids voor het Heuvelland legt uit hoe.
• Horeca: Restaurant Schrieversheide aan de start, een pannenkoekenhuis met zelfbediening en een groot terras. Het is volgens de eigen site in de regel dagelijks open vanaf 10 uur, maar sluit bij slecht weer. Honden zijn aangelijnd welkom op het terras, met een waterbak.
• OV: bus 3 vanaf station Heerlen naar halte Kamperheideweg, daarna een paar minuten lopen. Dat is de stand van oktober 2026: op 13 december 2026 begint in Limburg een nieuwe dienstregeling, kijk daarna opnieuw in de reisplanner.
• Parkeren: gratis, aan de Schaapskooiweg.
• Drukte: alle routes vertrekken vanaf hetzelfde punt, ook de korte gezinsroutes. Reken rond de start dus op meer mensen dan verderop op de lange lus.
• Regels: honden mogen mee, aangelijnd en op de paden. Los mag alleen in de zones Heksenberg en Zeekoelen, en daar vraagt Natuurmonumenten dat de hond binnen tien meter van de begeleider blijft, met hooguit drie honden per persoon. Mountainbiken mag alleen met vignet op de aangewezen paden. Kom je de schaapskudde tegen, houd dan afstand en de hond kort.

Natuurmonumenten waarschuwt dat de route niet helemaal vlak is, en met 3 uur 20 is dit de langste lus van het gebied. Heb je minder tijd, dan beginnen de kortere routes van rond de 5 km op hetzelfde punt.