Drielandenpunt: boven de boomkronen bij Vaals

Routebeschrijving · leestijd 4 min · afstand en markering: Staatsbosbeheer

Kopfoto: Uitzicht over het heuvelland bij de Wilhelminatoren op de Vaalserberg. Foto: Ziko van Dijk, CC BY-SA 4.0, bijgesneden en verkleind.

Waarom deze route

Op de Vaalserberg ligt het hoogste punt van het Europese deel van Nederland: 322,4 meter boven NAP, gemeten door Rijkswaterstaat in 2017. De paal die dat punt markeert, staat er niet precies op. Onderzoek in opdracht van Staatsbosbeheer, de provincie en de gemeente wees in 2014 uit dat de echte top zestig meter zuidelijker ligt. Vlakbij raken Nederland, België en Duitsland elkaar. Van 1839 tot 1919 was dit zelfs een vierlandenpunt, met het kleine Neutraal Moresnet als vierde gebied.

De Drie Stenenroute van Staatsbosbeheer, route 38 met rode paaltjes, is een ronde van 4,7 kilometer vanaf het Drielandenpunt. De VVV noemt voor dezelfde route 5,1 kilometer; deze pagina houdt de opgave van de beheerder aan. Het bos rond de berg hoort bij het Vijlenerbos, een bosgebied dat over de grens doorloopt en waar oude perceelgrenzen, grensstenen en grensbomen nog in het terrein staan. Staatsbosbeheer noemt er de hazelmuis, de wilde kat, het wilde zwijn en de ree, en verder grafheuvels, holle wegen en grote keien. Het Vijlenerbos is stiltegebied, met een norm van 40 decibel en blauwe borden aan de rand. Staatsbosbeheer noemt de lente en de vroege zomer de beste tijd voor natuurwaarnemingen, met stinzenplanten en rode wouwen.

Boven op de berg staan twee uitkijktorens. De Wilhelminatoren aan de Nederlandse kant is 35 meter hoog, opende in 2011 en heeft 181 treden, een lift en een glazen skywalk; de torensite noemt openingstijden van 10 tot 20 uur en een entree van 4 euro, te betalen met munten die de brasserie en het restaurant ernaast verkopen. Aan de Belgische kant staat de Koning Boudewijntoren van 50 meter, uit 1994. Het labyrint op het plateau, met het verdwenen Moresnet als thema, is open van eind maart tot begin november.

De Wilhelminatoren: de glazen uitbouw bovenaan is de skywalk. Foto: Ziko van Dijk, CC BY-SA 4.0, bijgesneden en verkleind.

De route in het kort

1. Start: bij het Drielandenpunt aan de Viergrenzenweg in Vaals, waar ook de parkeerplaatsen liggen. Het symbolische drielandenpunt, een verzameling oude grenspalen, is in 1928 ingericht; het echte punt is een grenspaal uit 1926.
2. De top: de paal van de Vaalserberg staat op het plateau. Wie het gemeten hoogste punt zoekt, moet zestig meter verder naar het zuiden.
3. Het bos in: volg de rode paaltjes van Staatsbosbeheer het Vijlenerbos in. Langs de oude perceelgrenzen staan grensstenen; de VVV noemt onderweg ook een verscholen Lourdesgrot.
4. De klimmetjes: de VVV omschrijft de route als gemiddeld, met een paar klimmetjes. Na een natte week maakt de löss die stukken modderig.
5. Halverwege: Staatsbosbeheer meldt een horecagelegenheid op de helft van de ronde, een logisch punt voor een pauze.
6. Terug: de paaltjes brengen je terug naar het plateau. Reken voor de hele ronde op ongeveer anderhalf uur zonder torenbezoek: een eigen schatting op 3,5 tot 4 km per uur, met wat ruimte voor de klimmetjes.

Praktisch

• Markering: rode paaltjes van Staatsbosbeheer, Drie Stenenroute (SBB 38). Zie de routepagina van Staatsbosbeheer.
• Water: onderweg is geen tappunt bekend. Neem water mee voor de hele ronde; iets drinken kan bij de horeca op het plateau en halverwege.
• Schoenen: löss houdt water vast, en bij veel regen verandert hij in wat de VVV pratsj noemt: natte modder. Schoenen met profiel helpen, en de VVV raadt een wandelstok aan. Meer in Wat trek ik aan in het Heuvelland.
• Horeca: Taverne de Grenssteen bij het labyrint is dagelijks open van 10 tot 18 uur. Bij de Wilhelminatoren zitten een brasserie en een restaurant.
• Drukte: het plateau is een uitje, met parkeerterreinen voor auto's en bussen, een labyrint en twee torens. In het bos, dat stiltegebied is, wordt het rustiger.
• Parkeren: 3 euro per auto per keer, volgens de site van het Drielandenpunt.
• OV: bus 350 tussen Maastricht en Aken stopt in Vaals en rijdt sinds januari 2025 ook op zondag elk kwartier. Vanuit het dorp is het een stevige klim naar het Drielandenpunt; tel die bij de wandeltijd op. In het weekend en in vakanties stopt Panoramalijn 149 bij het Drielandenpunt zelf. Stand oktober 2026: op 13 december 2026 gaat een nieuwe dienstregeling in.
• Regels: honden aan de lijn, zo vraagt Staatsbosbeheer in heel Zuid-Limburg. In het stiltegebied zijn lawaaiige apparaten en gemotoriseerd verkeer buiten de openbare weg verboden.
• Langer lopen: de Vijlenerbosroute 1 (SBB 35, 5,7 km, start Epenerbaan) noemt de VVV moeilijk. Wie een dag wil, kan de Grensroute 6 Vallis lopen: 15,2 km vanaf het centrum van Vaals, langs het Drielandenpunt.

Staatsbosbeheer en de VVV verschillen 400 meter over de lengte van deze ronde, 4,7 tegen 5,1 kilometer. Zit je krap in de tijd, reken dan met de langste.