Routebeschrijving · leestijd 4 min · afstand en markering: VVV Zuid-Limburg (knooppuntenroute)
Kopfoto: De Gulp bij Slenaken, in maart: de bomen staan nog kaal. Foto: MartinD, CC BY-SA 4.0, verkleind.
Waarom deze route
De Gulp is een klein riviertje. Hij ontspringt bij Henri-Chapelle in België, is ruim twintig kilometer lang en mondt bij Gulpen uit in de Geul. Onderweg stroomt hij langs Teuven in België en daarna langs Slenaken, Beutenaken, Waterop en Euverem. De VVV noemt langs het water forel, ijsvogel, bever en das. Grote delen van het Gulpdal horen bij de 31 stiltegebieden van de provincie, met een norm van 40 decibel en blauwe borden aan de rand. De VVV beschrijft het dal met holle wegen, hoogteverschillen, loofbos, grasland en boomgaarden, en in het voorjaar bloeien die boomgaarden.
Het water heeft ook een andere kant. In de nacht van 28 op 29 juli 2012 overstroomde een deel van Slenaken na hevige regen. In 2020 besloten de provincie, het waterschap, de gemeente en Staatsbosbeheer dat er in het Gulpdal geen dam komt. Staatsbosbeheer en ARK plantten er ruim honderdduizend bomen en struiken op twintig hectare, en Natuurmonumenten en partners als Het Limburgs Landschap en ARK leggen in het Geul- en Gulpdal hagen, houtwallen en regentuinen aan die water vasthouden.
De holle wegen zijn in eeuwen uitgesleten door regenwater en door mensen en dieren die ze als pad gebruikten. De graften, de steile randen van terrassen op de hellingen, ontstonden doordat boeren stroken bos dwars op de helling lieten staan. Volgens de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap is minder dan een kwart van de Zuid-Limburgse graften nog in goede staat, en is sinds de jaren veertig naar schatting de helft geruimd. Hoe je die vormen herkent, staat in Het Limburgse landschap lezen.
De voorde bij Beutenaken: hier gaat de weg door de beek. Een holle weg is dit niet; daarvan is geen vrije foto van deze route gevonden. Foto: Hoebele, CC BY-SA 4.0, verkleind.
De route in het kort
- Start: de hoek van de Slenakerweg en de Gulpenergrensweg in Beutenaken. De route "Heuvels en dorpen in het Gulpdal" volgt de wandelknooppunten van Zuid-Limburg, die Routepunt Zuid-Limburg onderhoudt.
- Beutenaken: een buurtschap van Slenaken, gebouwd als lintdorp langs de Gulp, met een Mariakapel uit 1880, een kapel van het Heilig Hart uit 1929 en een boerderij uit de achttiende eeuw.
- Langs de Gulp: het dorp ligt aan het riviertje. Kijk daar uit naar de ijsvogel, die de VVV langs het water noemt.
- Reijmerstok en Pesaken: de twee andere dorpen die de VVV langs deze route noemt. De VVV deelt de route in als gemiddeld.
- Terug: de knooppunten brengen je terug naar Beutenaken. Reken op ongeveer 2,5 uur lopen, een eigen schatting op 3,5 tot 4 km per uur.
Praktisch
- Markering: wandelknooppunten. De knooppuntenreeks van "Heuvels en dorpen in het Gulpdal" staat op de routepagina van VVV Zuid-Limburg; neem hem mee, want de bordjes tonen alleen nummers.
- Parkeren: over parkeren bij de start in Beutenaken is niets bekend. In Slenaken ligt een grote parkeerplaats aan de Dorpsstraat en de Heijenratherweg.
- Korter: "Langs groen en blauw in het Gulpdal" is een knooppuntenroute van 4 km vanaf de grote parkeerplaats in Slenaken; "Door het Gulpdal bij Heijenrath" is 4,2 km vanaf de Grote Bosweg in Heijenrath.
- Water: onderweg is geen tappunt bekend. Neem water mee voor de hele ronde.
- Schoenen: waterdichte schoenen met profiel. De holle wegen liggen in löss, en die wordt na regen wat de VVV pratsj noemt: natte modder. De VVV raadt een wandelstok aan. Meer in Wat trek ik aan in het Heuvelland.
- Horeca: langs de route is geen horeca bekend. In Slenaken zit Herberg-Restaurant De Boswachter, in een oud vakwerkpand aan de Gulp; die is op wisselende dagen open en in de winter alleen van vrijdag tot en met zondag. Reserveren gaat alleen telefonisch; kijk vooraf of hij open is.
- Drukte: als stiltegebied is het dal ingericht op rust.
- Regels: in het stiltegebied geen gemotoriseerd verkeer buiten de openbare weg en geen lawaaiige apparaten. Houd je hond aan de lijn, zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten in Zuid-Limburg vragen.
- OV: bus 57 van Maastricht Station naar Gulpen stopt bij de halte Beutenaken; overdag twee keer per uur, 's avonds en in het weekend een keer. In het weekend en in vakanties stopt Panoramalijn 149 in Slenaken. Vanuit Maastricht kan ook bus 350 naar Gulpen, met daar een overstap op 57 of 149. Stand oktober 2026: op 13 december 2026 gaat een nieuwe dienstregeling in.
- In de buurt: in Slenaken staan de Sint-Remigiuskerk uit de achttiende eeuw en de Broekmolen, waarschijnlijk uit 1773. De molen kreeg in 1906 een turbine, heeft sinds 1962 geen molenaar meer, is een rijksmonument en is niet te bezoeken.
Na regen zijn de holle wegen modderig, en onderweg is geen horeca bekend: neem eten en drinken mee voor de hele ronde.
